ROMAN DİLLERİ, No.: IV İTALYANCA
İ T A L Y A N C A
-1-
İTALYAN dili, Latince’nin gelişmesini inceleyen bölümümüzde ayrıntılı olarak anlatıldığı gibi, Roma İmparatorluğunun muhteşem LATİNCE’sinden her ulustan fazla nasibini aldı. Latince’den önce, İtalya-Apennin Yarımadasında kullanılan diller, Hint-Avrupa dillerinden evvel, Avrupanın Orta-Doğusundan gelmiş OSK-UMBRIA ve VENET dilleri olup hemen her bir bölgede, kendilerine özge dil-lehçe gelişmişti, örneğin Tuscany. LATİNCE, M.Ö. 3. yy.’dan itibaren tüm İtalya’nın -ve daha sonraları- Roma İmparatorluğunun ana dili oldu. Yukarda sözkonusu edilen diller, Latince dahil, <Etrüsk Alfabesi”nden doğmuştur. (Buna temel olarak, her üç dilde kullanılan “Tanrı=ais” sözcüğünün, Etrüsk’lerde de ilk kullanım alanını bulması gösterilir. Etrüsk eğemenliği, M.Ö. 5. yy.’dan başlayarak, şehir-devlet yerelleşmesiyle bölünerek zamanla silinmiştir. İtalyanca yazılmış ilk Edebiyat yapıtı, XII. yy.’ın sonlarında yazılmış olduğu sanılan “Lorenzo Şarkısı”dır <Ritmo Laurenziano>. İtalya’nın birleşik bir devlet halini alması da, bu kudretli şehir-eyalet-sömürge idarelerinin sürekli savaşları yüzünden on dokuzuncu yüzyılın ortalarına kalmıştır. İkinci Dünya Savaşına kadar toplu bir krallık halinde idare edilen İtalya, Mihver Devletleri safını tutması yüzünden çok pahalı bir bedel ödedikten sonra, Müttefikler (özellikle Amerikan orduları- Anzio köprübaşı ile başlıyarak) tarafından kurtarıldı ve 1948′denberi de, Anayasa ile belirlenen bir Cumhuriyet olarak Avrupa’nın turizm ve ticaret merkezlerinden biri olmayı başardı. Ticari ve siyasi bakımdan çok işlek bir Akdeniz ülkesi olan İtalya’ya karşılık, bir kıyı şehri olan Rimini ile Da Vinci’nin mekanı Floransa (Firenze) arasına sıkışmış küçük SAN MARINO, ilkin, M.S. 321 yılında Aziz Marino tarafından kurulan bu minnacık alan, gerçek demokratik yapı ve fonksiyonunu M.S. 1243′da tüm dünyaya kabul ettirerek, dünyanın en eski cumhuriyeti lakabını muhafaza ettiği gibi, hayrettir, Hitler dahil, tüm işgalci kuvvetler, bu küçük ‘Hıristiyan, demokratik cumhuriyete’ dokunmadan yanlarından geçmişlerdir. Tekstil sanayii ve seramikleriyle meşgul olup, hiç kullanmadığı 224 askerlik bir orduya sahiptir. (Nüfus 24,000 civarında ve mülteci kabul etmiyorlar.)
İtalyanca, temelde bir “Edebiyat” dili olup, özellikle ‘Epik’ öyküler için mükemmel bir yatak hazırlar. XIII. ve XIV. yy.’ların büyük yazarları: Dante, Petraraca ve Boccacio‘nun sayısız ve ölümsüz eserleriyle çimlendi ve Machiavelli, Tasso ve Aristo ile mükemmelleşti. Zamana uygun şehir-devlet şöhretli diğer lehçelere neden olan mıntıkalar: Venetian, Lombardian, Sicilian ya da Piedmontese, şöhret ve kullanımlarını belirli bir sınırın ötesine çıkaramamışlardı. Tekrar edelim, bugün İtalya’nın her yerinde standard İtalyanca konuşulmaz, konuşulanları da en yakın Floransa lehçesini esas alır. Yıllar yılı, İtalyanca, (benim çocukluğumda, 1930-40 yılları) bir ticaret dili olarak benimsenmişti. 1936′daki Habeşistan macerasından sonra kendi kabına çekilen İtalya’nın resmi dili, bugün Amerika’nın bazı yerlerinde -çok göçmen gider oraya!), Somali’de, Sicilya’da, İsviçre’nin güney kantonlarında ve Akdenizdeki iki adadan (Napoleon’un vatanı Korsika -ki Fransa’ya aittir) güneyindeki Sardinya’da kullanılır.
*
A L F A B E İtalyan Alfabe’si, 24 latin harfinden ibarettir: A (a) , B (bi), C (ci) , D (di), E (e) , F (effe), G (gi), H (acca), I (i), J (i lungo), L (elle), M (emme), N (enne), O (o), P (pi) Q (qu) , R (erre), S (esse), T (ti), U (u), V (vu), Z (zeta). İtalyanca’da kullanılan yabancı harfler: J : ‘i’ lunga(o); k: kappa, w : vu doppio; x: ics <iks>, y: ipsilon Sözcükler içinde kullanılacak kısaltmalar:
(f): dişi (femmina) ; (m): erkek (maschile-maskile)
(a; agg.): sıfat (aggettivo-accektivo) ; pr.: (zamir ‘adıl’-pronome)
(v): (verbo – fiil); (avv) : (zarf ‘belirteç’ - avverbio)
(s): singolare (tekil), (pl) : plurale (çoğul) A : Türkçedeki (a) gibi telaffuz edilir. Amore (m) : sevgi, aşk
B : Türkçedeki (b) gibi telaffuz edilir. Bere (v) : içmek
C : Kalın sesli harfler (a, o, u) tarafından izlenirse, (k) gibi telaffuz edilir:
Casa (f) : Ev, Classe (f) : sınıf;
İnce sesli harfler (e, i) tarafından izlenirse, (ç) gibi telaffuz edilir:
Cinque (agg.-sayı sıfatı) : beş Cena (f) : akşam yemeği;
Eğer “a, o, u” dan evvel gelip de ‘yumuşak’ bir ‘ç’ çıkarılmak istenirse,
‘c’ ile bu ’sesli harf’ (ünlü) arasına bir ‘i’ eklenir:
Francia (f) (Fransa); Ciuffo (m) : Kakül
cc: ‘e’ ve ‘i’ den evvel gelirse, ‘ç’ gibi:
Eccelente (agg.) (eççelente)-mükemmel; Boccaccio : ‘Bokaçyo‘-özel isim-
Ch : (e, i) ile izlenirse: Türkçe’deki: (k) gibi telaffuz edilir.
Che (pr.): Ne ; Chi (pr) : kim; chiave(f) : anahtar; chiesa(f) : Kilise
D : Aynen Türkçe’deki ‘d’ gibi telaffuz edilir:
Destino (m) : Kader, alınyazısı; Diffidenza (f) : güvensizlik
E : 1) ‘geniş-açık e’ (Türkçe’de ’belki’de olduğu gibi) :
bello(avv.) : çok güzel; pessimo(s) : çok kötü
2) ‘dar-kapalı e’ (Türkçe’de ‘meme’de olduğu gibi) :
ferro(m) : demir; senso(m) : duyu, his, anlam
F : Türkçe’deki ‘f’ gibi: ferrovia(f) : demiryolu; fine(f) : son
G : Bu harf’in okunuşu iki farklı sesle oluşur:
1)”a, o, u,” gibi kalın ‘ünlüler” ve “ünsüzler-consonantes” <’l’ ve ‘n’ hariç>
Türkçe’deki ‘g’ harfi gibi telaffuz edilir. Örnekler:
gola(f) : boğaz; gatto(m) : kedi ; gufo(m): baykuş
2)”e ve i”den evvel kullanıldığında, yumuşak bir ‘c’ gibi okunur:
gelo(m) : buz, don; girare(v) : etrafında dönmek
Gh : Eğer önünde ‘e’ ve ‘i’ varsa, <g> harfi daha sert okunur:
ghiacca(f) <cakka> : ceket; ghiaccio(m) <cakço> : buz
Eğer ‘g’ ile, ‘kaba ünlüler: a, o, u’ arasına bir ‘i’ koyarsak, ‘g’ harfi’ çok daha yumuşak okunur: giacco (agg.) <jayo>: sarı
Gl : Eğer ‘gl’den sonra bir ‘i’ gelirse, Türkçe’deki ‘milyon’a benzer telaffuz edilir: egli(agg.) <elyi> : o; meglio (agg) <melyo> : daha iyi.
İstisnalar: gli (pr): ona; negligere(v)<neglicere>: ihmal etmek,
glicerina(f) <gliçerina>: gliserin;
geroglifico(m)<ceroglifico>: hiyeroglif.
Gn : ‘Türkçe’deki (banyo’daki) ”ny”: magnifico(agg.)<manyifiko>: çok güzel; degno(agg) <denyo>: uygun, yaraşır, değer; signora(f) <sinyora>: bayan
H : İtalyanca’da pek az kullanılır ve hiç okunmaz.
I (i) : Hep Türkçe’deki ‘i’ gibi okunur. Bunu eğer başka bir ‘ünlü’ izlerse,
örneğin: ‘ia’: ‘iya’, ‘ie’: ‘iya’ okunur. Örnekler:
ieri (avv.): <iyeri> dün (Fr.’daki: hier)
L : Türkçe’deki “l” gibi: lampada(f) : lamba; lana(f) : yün
M : Türkçe’deki “M” gibi: mano(m) : el; minuto(m) : dakika
N : Türkçe’deki “N” gibi: nome(m) : isim; dipote(m) : yeğen (m)
O : a) ”Kapalı” ‘o’ ,Türkçe’deki ’ok’ daki gibi: avvocato(m) : <avokato>
b) “Açık” ‘o’ , Türkçe’deki ‘olmaz’daki gibi; rosa(f) : gül.
P : Türkçe’deki ‘p’ gibi: ponte(m): köprü piu(avv)<piyu>: çok
Q : Daima ardında bir ‘u’ taşır: “qu” ve Türkçe’deki “ku” gibi söylenir:
quale <kuale> (agg): hangisi; quando <kuando> (avv): ne zaman?
R : İtalyanca’da ‘R’ harfi, Fransızca’da da olduğu gibi, daha kuvvetli ve hafif titretilerek söylenir:
raro(agg) : az bulunan, nadir; rumore(m) : gürültü; rosa(f): gül
S : İki türlü ses ile ifade edilir:
1) Tıslar gibi, hoşnutsuzluk bildiren şekilde ’s’: sözcüğün ya başında ya da ortada, iki ’s’ bir arada olduğu zaman çoğu kez. Örnek:
sapere(v): bilmek
2) Sessiz (ünsüz) bir harften evvel, başta ya da ortada; ünsüz harfin niteliğine göre daha yumuşak ya da sert bir şekilde. Örnek:
scala(f): merdiven, ölçek; sfarzo(m): gösteriş
Genel bir özellik olarak, aynı sözcükte iki ünlü (vowel) arasında, ’s’, “yumuşak” olarak telafffuz edilir. (Bizler gibi yabancılar, özellikle
Fransızca ya da İngilizce’den başlayanlar için yapılan hata, bu ”yumuşak ’s’i, ‘z’ gibi telaffuz etmek oluyor, dikkat edin!!!
Örnekler: rosa(f) : gül; tesoro(m) : hazine
Sche, schi : Türkçe’deki <ske, ski> olarak telaffuz edilirler.
Örnekler:
scherma(f) <skerma>: epe, kılıç; schivare(v)<skivare>: engellemek
Scia, scio, sciu : Türkçe’deki “şe” gibi okunurlar: <şa>, <şo>, <şiyu> olarak telaffuz edilirler. Örnekler:
sciabola(f) : <şabola> kılıç; sciogliere(v): <şogliere> çözmek;
sciupare(v): <şupare> bozmak, eskitmek, boşa harcamak
T : Her zaman Türkçe’deki “t” gibi. Örnek: tenero(agg) : Yumuşak tesero(m) : hazine ; terra(f) : toprak, kara, yer, dünya
U : ‘Q’dan sonra da okunmak şartıyla, her zaman Türkçe’deki “u” gibi:
utile(agg) : faydalı, yararlı; luna(f) : ay ; bundan derive edilenler: “piena luna” : dolunay; ”mezza luna” : ayca, hilal,
“chiara de luna” : ay ışığı; ”luna di miele” : balayı
“avere la luna” : heyheyleri tutmak
V : Her zaman ve her yerde Türkçedeki “v” gibi. Örnekler:
vita(f) : hayat, yaşam; volere(v) : istemek
Z : a) “Yumuşak” : ‘ts’ye benzer bir ses, özellikle sözcüklerin başında.
piazza(f) : Meydan ; zia(f) : hala
b) “sert” : ’ds’ye benzer bir ses;
mezzo(agg) : yarım, buçuk, orta ; zuppa(f) : çorba.
LEZIONE PRIMA (Birinci Ders)
I. G e n e r i c o d i n o m i <Gender of nouns – İsimlerin ‘cinsi’>
İtalyanca’da, isimler (il nome: isim), ister yaşayan ister yaşamayan
bireylere ait olsunlar, “eril-erkek” <masculine (Ing.) = maschile (Ita.)>, ve, “dişi” <feminine (Ing.) = femminile (Ita.)> olarak iki büyük gruba ayrılırlar.
Genel kural: ”eril isimler”, “o” ile, “dişi isimler”, “a” ile sonlanır.
“e” ile bitenler <her iki cinse> ait olabileceği halde; “a“- üstte sola eğrilmiş aksan ile: ‘accent aigu’-Fr.-”, “u“- ayni aksan’la-, -ione ve -udine ile bitenler genellikle <dişi>dir.
cavallo(m) = at rosa(f) = gül
padre(m) = baba madre(f) = anne
casa(f) = ev
citta(f) = kent
İstisnalar: (1) mano=el; radio=radyo; dinamo=dinamo; ‘o‘ ile bitmelerine karşın, “dişi”dirler.
(2) teorema=teorem,kuram; telegramma=telegraf, ‘a‘ ile
bitmelerine karşın “eril”dirler.
(3) monarcha=monark,kral; collega=meslektaş, ‘a’ ile
bitmelerine karşın “eril”dirler.
(4) guardia=gardiyan; sentinella=nöbetçi; sosyal hayatta çoğu zaman “eril” olarak algılanmalarına karşın, İtalyan Grameri’ nde ‘dişi’dirler.
II. A r t i c o l o d e f i n i t o <’Belirli’ harfi tarif-the definite article (Ing.)>
“Harfi tarif”ler, isimlerin başına konarak, onların:
a) “eril”(maschile) ya da “dişi”(femminile) oluşlarını belirlemede kullanılır:
il cavallo (at), il padre (baba) <sm = sostantivo maschile>
la rosa (gül) , la casa (ev) <sf = sostantivo femminile>
b) “tekil” ya da “çoğul” oluşlarını belirlemede kullanılır:
il cavallo (at-tekil) <singolare> -i cavalli (atlar-çoğul) <plurale>
la casa (ev-tekil) <singolare> – le case (evler-çoğul) <plurale>
c) “genel” anlamda “bir nitelik belirleme”de kullanılır:
L‘oro e un metallo (altın bir metaldir!)
I fiori sono belli (çiçekler çok güzeldirler).
d) “özel” anlamda bir yer veya bir kimsenin niteliğini belirlemede kullanılır:
L‘Italia - İtalya ; il Professor Bianchini - Profesör Biankini
e) (1) “Ünlü”<vocale> harflerle (vowels-Ing.); (2) “s+bir “ünsüz” (consonant) <consonante> (s-impura) ve (3) “z” ile başlayan sözcüklerde neyin kullanılacağını belirtmede kullanılır. Bu bölümde: “l” , “lo”, ve “gli”yi görmekteyiz.
(1) l’anima – ruh (sf) : le anime - ruhlar (pl-f)
(2) lo specchio – ayna (sm) : gli specchi – aynalar (pl-m)
(3) lo zio – amca (sm) : gli zii - amcalar (pl-m)
f) Bir kimseye ait bir şey’in ’sayısı değil’ de ‘ne’ olduğunu belirten <articolo indefinito – article indefinite> yerini alma durumlarında kullanılır.
Maria porta il cappello - Meri bir şapka giyiyor.
Il professore porta l’ombrello - Profesör bir şemsiye taşıyor.
III. A r t i c o l o i n d e f i n i t o : (‘Belirsiz’ Harfi tarif-Indefinite article-Ing)
Temel olarak, “Belirsiz harfi tarif” (articolo indefinitı), rakamsal bir değeri haizdir, örneğin:
Paola ha un cane ed un gatto (Paul’ün bir kedisi ve bir de köpeği var! )
Bazen, ‘belirsiz harfi tarif’ yazılmadığı halde, ‘belirli harfi tarif’,
tümce’nin ifade etmek istediğini belirtmiş olur ve ‘un’ ya da ‘una’ yazılmaksızın, aynı ereğe varılmış olur, örneğin:
Paolo e americano (Paul bir amerikalıdır!)
‘Belirli harfi tarif’te, sayısı belirlenecek sözcüğün cinsiyetine göre seçenek yapılır -eğer gerekiyorsa-; örneğin:
a) Sözcük “maschile” ise: ‘anno’, “bir yıl”=un anno
b) Sözcük ‘femminile’ ise: ‘casa’, “bir ev”=una casa
c) Sözcük ‘femminile’ olup da, bir ‘ünlü’(wovel-vocale) ile başlıyorsa:, örneğin:
‘ruh’, “bir ruh=un’animo olarak yazılır.
d) Sözcük bir “karışık s: ‘s impura’ ya da ‘z‘ ile başlıyorsa:
‘ayna’, ‘bir ayna’=uno specchio’
‘amca’,'bir amca’=uno uncle olarak yazılır.
IV. “articolo definito” (belirli harfi tarif) ile “edat” (preposizione) <di>nin birleşim şekilleri:
di + il : del (sing.) di + i : dei (plur.)
di + lo : dello di + gli : degli
di + l’ (lo için) : dell‘ di + le : delle
di + la : della
di + l’ (la için) : dell‘
Örnekler :
del cavallo : atın, dei cavalli : atların,
dello zio : amcanın, degli zii : amcaların,
della casa : evin, delle case : evlerin,
dell’anima : ruhun, delle anime : ruhların,
dell’amico : arkadaşın, degli amici : arkadaşların
V. “Tekil” (Singolare) sözcükleri “Çoğul” (Plurale) yapmak :
Yukarıdaki örneklerden kolayca görüleceği (ve dersimizin başında verilen iki örnekten de anlaşılacağı) üzere;
Singulare: Plurale:
il padre (baba) ——– i padri (babalar)
il figlio (oğul) ——– i figli (oğullar)
il fratello (erkek kardeş) —— i fratelli (erkek kardeşler)
la madre (anne) ——– le madre (anneler)
la figlia (kız) ——– le figlie (kızlar)
la sorella (kız kardeş) ——– le sorelle (kız kardeşler)
l’albero (ağaç) ——– gli alberi (ağaçlar)
l’amico (arkadaş) ——– gli amici (arkadaşlar)
l’uomo (adam) ——– gli uomini (adamlar)
lo speccio (ayna) ——– gli specchi (aynalar)
lo sbaglio (hata) ——– gli sbagli (hatalar)
lo Spagnolo (İspanyol) ——– gli Spagnoli (İspanyollar).
LEZIONE SECONDA (İkinci Ders)
I. Fiillerin <Indicativo Presente> ”Şimdiki Hali”
İtalyancada, kurallara uygun (verbo regolare) fillerin, “şimdiki hal”i (indicativo presente) tasrifleri-çekimleri (conjugazione).
(a). PARLARE : Konuşmak (Fr.: Parler) fiilini (1. Grup fiil) örnek olarak alalım: <-are ile biten 1st conjugazione> :
parlo: Ben konuşurum, konuşuyorum
parli: Sen konuşursun, konuşuyorsun
parla: O konuşur, konuşuyor
parliamo: Biz konuşuruz, konuşuyoruz
parlate: Siz konuşursunuz, konuşuyorsunuz
parlano: Onlar konuşurlar, konuşuyorlar.
”Sorgu şekli” (interrogativo), basitçe ‘presente’yi tersine çevirmeyle yapılır:
Parlo? (Ben) konuşuyor muyum?
Parlate Italiano? (Siz) İtalyanca konuşur musunuz?
Eğer tümcede, ‘fiil’e <verbo>, ’süje’-kişi- <soggetto> de refakat ediyorsa, “soggetto”, “verbo”nın sonrasına yerleştirilir:
Parla Maria? = Maria konuşuyor mu? = Does Maria speak? (Ing.)
Est-ce que Maria parle? (Fr.)
“Negatif form-şekil” <forma negativo> cümle kurmak için de, “hayır” <non> fiil’den önceye konur:
Non parlo : Ben konuşmuyorum!
Maria non parla : Maria konuşmuyor!
Non parla che lui : Yalnızca o konuşuyor!
Şimdi, diğer dillerde yaptığımız gibi, iki temel fiil’in, “şimdiki zaman”larını gözden geçirelim:
i verbi auxiliarii (yardımcı filler) :
a) ESSERE <Olmak; “To be” (Eng.), “Etre” (Fr.)>
“Indicativo Presente“ ”kişisel zamir-adıl”larıyla <pronome personale> leri ile birlikte:
(Io) sono : Benim (Noi) siamo : Biziz
(Tu) sei : Sensin (Voi) siete : Sizsiniz
(Egli) e : O’dur (m) (Essi (m), Esse (f),
(Ella) e : O’dur (f) Loro) : Onlardır
-Modern İtalyanca’da daha çok “loro” kullanılır-
“Negativo” kullanmak için, yine, başa “non” getirilir:
“non sono…” = ben değilim; Eğer bir sıfat (aggettivo) eklenmek gerekiyorsa, örn. “non sono affamato” (aç değilim) şeklinde, sıfat sona eklenir.
(b). AVERE : Malik olmak (Ing.: To have, Fr.: Avoir)
-Indicativo Presente-
(Io) ho : Benim var, (Noi) abbiamo : Bizim var
(Tu) hai : Senin var, (Voi) avete : Sizin var
(Egli) ha : Onun var (m) (Essi, Esse, Loro) hanno
(Essa) ha : Onun var (f) : Onların var
Modern İtalyanca’da: (Ella) ha : Onun var (f); Loro hanno -her ikisi için-
Hai? : Benim var mı? Avete : Sizin var mı?
Ha? : Onun (m,f) var mı? Hanno : Onların var mı?
Non ho : Benim yok Non abbiamo : Bizim yok
*
Şimdi, basit cümleleri kurabilmek için bazı sözcükler ekleyelim:
la camera : oda piccola (agg) : küçük
il cappello : şapka la donna : hanım
le scarpe : the shoes l’uomo (m) : adam
la tavola : masa il vestito : elbise
e : ve grande (agg) : büyük
il libro : kitap bueno(a) (agg) : Güzel
Dov’e : Nerede forte (agg) : kuvvetli
E qui : Burada alta (agg) : yüksek
desiderare (v) : arzu etmek visitare (v) : ziyaret etmek
insegnare (v) : öğretmek studiare (v): çalışmak
*
(2) 2nd conjugazione : sonları -ere ile biten ikinci grup fiillerin
<Indicative Presente>leri
(b) Ricévere – RICEVERE = A l m a k
Ricevo : Alıyorum Riceviamo : Alıyoruz
Ricevi : Alıyorsun Ricevete : Alıyorsunuz
Riceve : Alıyor Ric.é.vano : Alıyorlar
(3) Sonları (-ire) ile biten ’Terza conjugaziano’ üçüncü grup fiillerin
<I n d i c a t i v o p r e s e n t e>’ leri
(c) DORMIR = Uyumak
Dormo : Uyuyorum Dormiamo : Uyuyoruz
Dormi : Uyuyorsun Dormite : Uyuyorsunuz
Dorme : Uyuyor D.o.rmono : Uyuyorlar
LEZIONE TERZA (Üçüncü Ders)
<Indicativa Imperfetto>-Indicative Imperfect-”Geçmiş Eksik Zaman” a)Bir karakter’i, davranışı belirler; b) Geçmişte sık sık tekrarlanan, devamlı olagelen hareketler; c) Aynı zamanda icra edilen iki akt anlarında kullanılır.
i verbi ausiliarii = yardımcı fiiller (indicativi presente)
(a) AVARE = Malik olmak , (imperfetto)
Avevo (Bende vardı) Avevamo (Bizde vardı)
Avevi (Sende vardı) Avevate (Sizde vardı)
Aveva (Onda vardı: il, la) Avévano (Onlarda vardı)
(b) ESSERE (Olmak) (Imperfetto)
Ero (Ben idim) Eravamo (Biz idik)
Eri (Sen idin) Eravate (Siz idiniz)
Era (O idi) .E.rano (Onlar idi)
(Not: “İspanyolca kısmında daha bol göreceğimiz üzere, bilgisayarım, (é) e-
‘accent-aigu’ hariç, sözcüklerin üzerindeki hiçbir umlat-noktalama-şapka
işaretlerini basamıyor. Bu nedenle, üzeri aksan’lı (é hariç) bir harfi ifade etmek için, onu iki nokta arasında ve ‘bold’-kabarık olarak ifade edeceğiz.)
1st Conjugazione – (-are ile biten fiiller)’in
<Indicativo Imperfetta>ları
(a) PARLARE = Konuşmak
Parlavo : Konuşuyordum Parlavamo : Konuşuyorduk
Parlavi : Konuşuyordun Parlavate : Konuşuyordunuz
Parlava : Konuşuyordu Parl.a.vano : Konuşuyorlardı
(b) 2nd Conjugazione : (-ere ile biten fiiller)in
Indicativo Imperpetta‘ları
Ricevevo : Alıyordu Ricevevamo : Alıyorduk
Ricevevi : Alıyordun Ricevevate : Alıyordunuz
Riceveva : Alıyordu Ricevévano : Alıyorlardı
c) 3rd conjugazione : (-ire ile biten filler)in
Indicativo Imperfetta‘ları
Dormivo : Uyuyordum Dormivamo : Uyuyorduk
Dormivi : Uyuyordun Dormivate : Uyuyordunuz
LEZIONE QUATTRA
The Future Indicative : Futuro (Gelecek zaman)
I. Auxiliary Verbs : i verbi ausiliarii = yardımcı fiiller
a) AVERE (Malik olmak):
avr.o. : Benim olacak avremo : Bizim olacak
avrai : Senin olacak avrete : Sizin olacak
avr.a. : Onun olacak avranno : Onların olacak
b) ESSERE (Olmak) :
sar.o. : olacağım saremo : olacağız
sarai : olacaksın sarete : olacaksınız
a) 1st conjugazione (-are ile biten fiiller)in
Futuro (future indicative- gelecek)’leri
PARLARE : Konuşmak
parler.o. : konuşacağım parleremo : konuşacağız
parlerai : konuşacaksın parlerete : konuşacaksınız
parler.a. : konuşacak parleranno : konuşacaklar
b) 2nd conjugazione (-ere ile biten fiiller)in
Futuro (future indicative- gelecek)’leri
RICIVERE : Almak
ricever.o. : alacağım riceveremo : alacağız
riciverai : alacaksın riceverete : alacaksınız
riciver.a. : alacak riciveranno : alacaklar
c) 3rd conjugazione (-ire ile biten fiiller)in
Futuro (future indicative- gelecek)’leri
DORMIRE : Uyumak
dormir.o. : uyuyacağım dormiremo : uyuyacağız
dormirai : uyuyacaksın dormirete : uyuyacaksınız
dormir.a. : uyuyacak dormiranno : uyuyacaklar
*
<.u.tili vocabularii>
Le stagioni dell’anno (Yılın mevsimleri)
La primavera (f) : İlkbahar
L’estate (f) : Yaz
L’autunno (m) : Sonbahar
L’inverno (m) : Kış
I mesi dell’anno : Yılın ayları <mese (m): ay>
Gennaio : Ocak Luglio : Temmuz
Febbraio : Şubat Agosto : Ağustos
Marzo : Mart Settembre : Eylül
Aprile : Nisan Ottobre : Ekim
Maggio : Mayıs Novembre : Kasım
Giugno : Haziran Decembre : Aralık
-Bu ay isimlerinin hepsi de (m) masculino’durlar.-
< I giorni della settimana > il giorno (m) : gün
la settimana (f) : hafta
la domenica : Pazar <significa la festa del SIGNORE>
il lunedi : Pazartesi <il giorno della luna>
il martedi : Salı <il giorno di Marte il dio della guerra->
il mercoledi : Çarşamba <il giorno de Mercurio -Merkür->
il giovedi : Perşembe <il giorno de Giove -Jüpiter->
il venerdi : Cuma <İl giorno de Venere - güzellik: Venüs>
il sabato : Cumartesi <il giorno del riposo -istirahat- >
Görüldüğü gibi, “pazar” (Domenica) hariç hepsi eril’dir.
‘Domenica’nın çoğulu : ‘domeniche‘ , ve,
’sabato’nun çoğulu : ‘sabati‘dir. Diğerleri çoğulda aynen kalır.
Saat , duvar saati : orol.o.gio
cep saati : orol.o.gio tasc.a.bile
kol saati : orol.o.gio da p.o.lso
bir saniye : un sec.o.ndo
bir dakika : un minuto
bir saat : un’ora
bir çeyrek (15 dakika) : un quarto d’ora
saniyenin bir parçasında : un .a.ttimo <split second>
istirahat günü : gi.o.rno di rip.o.so
çalışma günü : gi.o.rno di lav.o.ro
bu gün : .o.ggi
yarın : domani
öbürsü gün : domani l’altro; dopo domani
dün : i.e.ri
akşam : séra
gece : n.o.tte (f)
bu ay : quésto mése
içinde bulunduğumuz ay : mése corr.e.nte
geçen ay : il mése sc.o.rso
artık yıl (29 şubat çeken) : anno bisestile
gelecek yıl : anno pr.o.ssimo
bir yüzyıl (asır) : un s.e.colo
tarih (günün…) : la data
bahar ayları : mési primaverili
yaz sıcağı : cal.o.re estivo
güz (sonbahar) günleri : gi.o.rni autunnali
kış yağmuru : pi.o.ggia invernale
hafta : la settimana
haftalık : settimanale
almanak : l’almanacco (m)
zodyak : lo zod.ı.aco
bu sabah : stamattina
dün sabah : ieri mattina
bu akşam : stasera; questa sera (f)
akşamleyin : di sera
bu gece : stanotte; questa notte (f)
* * *
LEZIONE QUINTO (Beşinci Ders)
a) I Numeri Cardinali – Asal Sayılar
1 uno, un, una 11 undici 21 ventuno
2 due 12 dodici 22 ventidue
3 tre 13 tredici 28 ventotto
4 quattro 14 quattordici 30 trenta
5 cinque 15 quindici 40 quaranta
6 sei 16 sedici 50 cinquanta
7 sette 17 diciassette 60 sessanta
8 otto 18 diciotto 70 settanta
9 nove 19 diciannove 80 ottanta
10 dieci 20 venti 90 novanta
100 cento
200 duecento
1,000 mille
1,100 mille e cento
2,000 duemila
1,000,000 un millione
1,000,000,000 un miliardo
.<21>de ve <28>de, ‘vent’ten sonra ‘i’nin yazılmadığını kaydediyorsunuz.
. Ayni şekilde, <31>, <38>, <41> ve <48>’de “a”yı da atlamanız gerekecek.
. “on bir kere yüz” (1100) = mille e cento; -’undicicento’ değil,
“on iki kere yüz” (1200) = mille e duecento; ‘dodicicento’ değil
Örnekler: Cento uomini : Yüz adam
Mille cavalli : Bin at
Mille e cinquecento cavalli : Bin beş yüz at
Diecimila cavalli : On bin at
Una volta : Bir kez
Due volte : İki kez
La prima volta : İlk kez
L’ultima volta : Son kez
Qualche volta : Bazı kez
-Quanti anni avete? : Kaç yaşındasınız?
-Ho ventisei anni : Yirmi altı yaşındayım.
-Che ora .e.?/Che ore sono? : Saat kaç?
-E l’una : Saat bir
-Sono le due : Saat iki
– Sono le dodici : Saat on iki
-E mezzogiorno (m) : Öğlen on iki
- E mezzanotte (f) : Geceyarısı on iki!
Il treno .e. in ritardo di
mezz’ora. : Tren yarım saat geç!
* *
b) I Numeri Ordinali : Sıra sayıları
1st primo 25th venticinqu.e.simo
2nd sec.o.ndo 26th ventisei.e.simo
3rd t.e.rzo 27th ventisett.e.simo
4th qu.a.rto 28th ventott.e.simo
5th quinto 29th ventinov.e.simo
6th s.e.sto 30th trent.e.simo
7th s.e.ttimo 31st trentun.e.simo
8th ott.a.va 32nd trentadu.e.simo
9th n.o.no 38th trentottt.e.simo
10th d.e.cimo 39th trentanov.e.simo
11th unddic.e.simo 40th quarant.e.simo
12th dodic.e.simo 5oth cinquant.e.simo
13th tredic.e.s.imo 60th senssant.e.simo
14th quattordic.e.simo 70th settant.e.simo
15th quindic.e.simo 80th ottant.e.simo
16th sedic.e.simo 90th novant.e.simo
17th diciassett.e.simo 99th novantanov.e.simo
18th diciott.e.simo 100th cent.e.simo
19th diciannov.e.simo 101st centun.e.simo
20th vent.e.simo 102th cenodu.e.simo
21st ventun.e.simo 200th duecent.e.simo
22nd ventidu.e.simo 1,000th mill.e.simo
23rd ventitre.e.simo 100,000th cento mill.e.simo
24th ventiquattr.e.simo 1,000,000th milion.e.simo
D i z i sayılar “sıfat” olduklarından, ‘cins’ ve ’sayı’ bakımlarından gerektiğinde değişmelidirler. Yukardaki list, “ms”(maschile singolare) şeklinde verilmiştir. <ç o ğ u l> yapmak için, sondaki ‘o’lar ‘i’ye çevrilecektir.
Süje (fail), ‘femminile’ geldiğinde, sondaki “o”lar “a”ya, ve doğal olarak,
“çoğul-plurale”de, “a”lar “e” ye çevrilmek zorunda kalacaklardır.
İTALYA Hakkında Özel Geografik- Kültürel Bilgiler
-Di dove sei? (Neredensin?)
-Sono italiano! (İtalya’danım.)
-Da dove vieni? (Nereden geliyorsun?)
Citta (şehir) Zona (bölge) ….. oralıyım…
Torino (il) Piamonte Sono di Torino
Sono del Piamonte
Sono Piamontese
Milano (La) Lombardia Sono di Milano
Sono della Lombardia
Venezia (il) Veneto Sono di Venezia
(Venedik) Sono del Veneto
Bologna (L’) Emilia (f) Sono di Bologna
Sono dell’Emiglia
Sono Bolognose
Firenze (La) Toscana Sono di Firenze
(Floransa) Sono della Toscana
Roma (il) Lazio Sono Romano
Sono di Roma
Sono del Lazio
Sono Laziobe
Napoli (La) Campania Sono Napoletano
Sono di Napoli
Sono della Campania
Sono Campono
Palermo (La) Sicilia Sono Siciliano
Sono di Palermo
Sono della Sicilia
Cagliari (La) Sardegna Sono Sardo
Sono di Cagliari
Sono della Sardegna.
Milliyet (La Nationalita) Devlet (il Stato)
Italiano ——> L’Italia
Turco ——> La Turchia
Inglese ——> L’Inghilterra
Russo ——> La Russia
Tedesco ——> La Germania
Greco ——> La Grecia
Francese ——> La Francia
Svizzera ——> La Suizzera
Americano ——> L’America <Stato Uniti-
Gli Stato Unitense>
Egiziano ——> L’Egupto
Canadese ——> Il Canada
Messicano ——> Il Messico
Giaponese ——> Il Giapppone
Chinese ——> La China
Indiano ——> L’India
Spagnolo ——> La Spagna
Portoghese ——> Il Portogallo
* *
I COLORI (Renkler) :
Bianco : beyaz Marrone : kestane
Nero : siyah Bruno : kahverengi
Giallo : sarı Grigio : gri
Verde : yeşil Azzuro : açık mavi
Rosso : pembe Blu : mavi (Pl.: blu)
Confronto degli aggettivi
Bello : güzel Brotto : çirkin
Grande : büyük Piccolo : küçük
Calmo : sakin Nervoso : sinirli
Antico : antik, seski Moderno : modern, asri
Grasso : şişman Magro : zayıf
Veloce : hızlı Lento : yavaş
Longo : uzun Corto : kısa
Alto : yüksek Grosso : alçak
Spesso : kalın Sottile : ince
Duro : sert Molle : yumuşak
Dolce : tatlı Amaro : acı
———
Yorum yapın